رضا مسرور مدیر عامل اسبق منطقه آزاد انزلی:
۱۴۰۳/۰۳/۲۹ ۱۷:۱۰ چاپ زمان مورد نیاز برای مطالعه: 11 دقیقه

گیل خبر/  رضا مسرور رئیس هیات مدیره و مدیر عامل اسبق سازمان منطقه آزاد انزلی که از آبان سال 92 تا آذر سال 98 سکان دار  هدایت منطقه آزاد انزلی بوده است ،  از او به عنوان یکی از مهمترین چهره های ماندگار در توسعه منطقه آزاد انزلی نام برده می شود ؛ او با داشتن روابط حسنه با هیئت دولت  در دولت حسن روحانی در  آن زمان توانست مصوبه ای را از هیات وزیران اخذ کند که به موجب آن مصوبه اتصال خط ریلی از رشت به سمت انزلی با احداث شاخه ای به بندر کاسپین متصل گردد.

به دنبال نقش و تاثیر گذاری خط آهن رشت - کاسپین که آماده بهره برداری است و تا کنون  حمایت مالی دولت موجب شده است تا خط ریلی در سرزمین اصلی و محدوده  منطقه آزاد انزلی  تکمیل گردد ، عنقریب چشم انتظار افتتاح این پروژه می خواهیم بود  ، گفتگویی در این رابطه با دکتر رضا مسرور صورت گرفت ، تلاش های او در زمان مدیریتش برای توسعه زیرساخت ها غیر قابل کتمان است.

دکتر مسرور در یک گفتگوی تلفنی ابتدا به اهمیت زیرساخت برای توسعه اقتصادی هر کشور اشاره کرد و با تاکید بر اینکه  فرصت ها دائمی نیست ببا اعتقاد بر اینکه ، کشورهایی که در توسعه اقتصادی به اهداف مورد نظرشان رسیدند ضرورتا توجه آنان به زیرساخت های اقتصادی بوده است  ؛ به نحوه شکل گیری و نقش راه آهن رشت – کاسپین پرداخت و گفت: در سال 1392 بعد از اینکه پروژه بندر کاسپین پس از چند سال متوقف بود ؛ با شروع ساخت بندر کاسپین عملیات اجرایی ساخت 6 پست اسکله شروع شد و در طی مدت مسوولیت بنده  تا آذر ماه 1398 بندر کاسپین با 3 پست اسکله فعالیت خود را شروع کرد .

یکی از موضوعات آن زمان بحث کریدورها بود که به اتفاق چینی ها و وزیرراه قزاقستان پیگیری های زیادی انجام شد و حتی چندین بار به قزاقستان سفر شد تا کریدور چین از بندر شانگهای به صورت ریلی از طریق مرز خورگس بین چین و قزاقستان کالا تا اکتائو  و سپس از طریق کشتی به بندر کاسپین وارد کنیم ؛ سرانجام این پیگیری ها موجب شد  طی  سال های  96 تا 98 بالغ بر 50 کشتی تجاری از همین طریق از اکتائو وارد بندر کاسپین شود.

لذا با راه اندازی این مسیر تجاری و با دعوت از آقای مین بایف و بازدید ایشان از بندر کاسپین شاهد دیدگاه و نظرات خوب ایشان باشیم  ، ما در آن زمان با یکدیگر قراری گذاشتیم که اگر ریل به بندر کاسپین رسید و به انزلی وصل شد عملا مسیر کالای قزاقستان از طریق ایران تا ترکیه ترانزیت شود . در این رابطه در ادامه  با ترک ها هم مذاکراتی را انجام دادیم.

خوب اهمیت راه آهن برای ما بسیار ملموس بود ؛ وقتی که در سال 96 پیگیری های اتصال راه آهن به بندر کاسپین را  شروع کردیم ؛ در آن زمان اتصال ریل به لنگرگاه انزلی در دستور کار دولت قرار گرفت ؛ برای ادامه خط ریلی تا بندر انزلی نیاز به ایجاد پل داشت و طول پل هم به 2 کلیومتر می رسید و طراحی هم نشده بود ؛ از این رو  به نظر می رسید پروژه زمان بر باشد ؛ اما بندر کاسپین این مشکل را نداشت. طول پروژه از ایستگاه رشت تا بندر کاسپین 35 کیلومتر دیده شده بود که با اتصال این خط ریلی می توانستیم به راه آهن سراسری متصل شویم.

این پیگیری ها همزمان در آن زمان  با آقای اسلامی وزیر راه  ، دکتر نوبخت و آقای جهانگیری انجام شد و مسیر ریلی رشت – انزلی در  شاخه ای به بندر کاسپین متصل شود که جز طراحی دولت نبود ؛ تلاش کردیم به صورت مصوبه در هیات وزیران آورده شود تا بتوانیم این پروژه را اجرایی کنیم . ما برای تحقق این مهم مسیر کالایی ترکیه و قزاقستان که از ایران می گذرد و مسیر دیگر دو کشور آذربایجان و گرجستان که نشانگر مزیت نسبی مسیر ما بود را مطرح کردیم.

بنابراین با پیگیریها و تلاش هایی که در کشور شد ؛ هیئت  وزیران با اجرای این پروژه موافقت کرد که  البته بخشی از هزینه های مربوطه بالغ بر 40 میلیارد تومان بر عهده ما قرار گرفت .

بدین ترتیب شکل گیری اتصال ریل به بندر کاسپین انجام شد و مسیر کریدوری را برای همین  منظور تعریف کردیم  ، قرار شد  مسیر  کالایی چین و قزاقستان تا ایران راه اندازی شود و از طریق اتصال به ریل به سمت ترکیه ترانزیت شود.

مدیر عامل اسبق سازمان منطقه آزاد انزلی در ادامه این گفتگو و تشریح روند شکل گیری راه آهن در محدوده بندر کاسپین می گوید : همانطور که پیش تر اشاره کردم آنچه که می تواند بستر توسعه اقصادی را ایجاد کند زیرساخت است ؛ اکنون در تنها بندر شمال ایران که دارای زیرساخت های ریلی است بندر امیر آباد است و سالانه دارای یک میلیون تن ظرفیت جابجایی کالا به صورت ریلی را دارد و عملا هم به دلیل برخی محدودیت های زیرساختی قابل توسعه هم نیست و در بنادر دیگر شمال نیز اتصال ریل را نداشتیم ، بنابراین ایجاد چنین زیرساختی علی رغم اینکه می تواند توسعه را برای آن منطقه ایجاد کند ، از سویی دیگر به عنوان یک زیرساخت ملی هم تلقی می شود ، چنین زیرساختی هزینه حمل و نقل را برای فعالان اقتصادی و صاحبان بار  ارزان تر تمام می کند  و  در موضوع تجارت هم  تعدیل هزینه ها یک فاکتور مهم تلقی می شود.

دکتر رضا مسرور به اهداف طرح احداث ریل در بندر کاسپین می پردازد و در این باره از ایجاد دو کریدور  ، یکی کریدور نوستراک  کریدور شما جنوب و دیگری کریدور شرق – غرب در ایران با اجرای خط ریلی رشت – کاسپین می پردازد و با اشاره به قرار گرفتن منطقه آزاد انزلی در مسیر دو کریدور مهم چین، آکتائو، انزلی و کریدور شمال جنوب می افزاید : حمل کالا از این کریدورها از نظر زمان و هزینه از سایر مسیرهای موجود کمتر است و قزاقستان می تواند از مسیر این کریدورها علاوه بر ترانزیت کالاهای کشور چین، کالای خود را به کشور های آسیای جنوب شرقی و خلیج فارس و هندوستان و پاکستان صادر نماید و از مسیر انزلی به بازار های جهانی راه یابد

حال  زمانی کالایی را از کشورهای آسیای جنوب شرقی از طریق بندر شهید رجایی و در آینده هم که بندر چابهار به ریل متصل خواهد شد ، از طریق ریل مستقیم می توان وارد  بندر کاسپین کرد و با کشتیرانی به بندر آستراخان و سپس  سن پیترز بورگ و شمال اروپا انتقال داد و این مسیر در مقابل مسیر کانال سوئز ارزان تر و کوتاه تر است و لذا بر اساس مطالعه ای که همان زمان انجام دادیم  این پروژه برای کشور ما به لحاظ اقتصادی منفعت اقتصادی را به دنبال خواهد داشت.

اما در کریدور ها همیشه منفعت اقتصادی نیست بلکه منفعت امنیتی هم مهم است  ، چرا که همه کشورها علاقمند هستند کریدورها را به سمت خودشان گرایش بدهند برای اینکه برایشان موضوع امنیت حائز اهمیت است ، از این رو  کریدور دیگر که برای ما بسیار حائز اهمیت است کریدور شرق – غرب است ، از طریق این کریدور مسیرکالایی چین از طریق مرز خورگس وارد بندر اکتائو در قزاقستان شده و از طریق کشتیرانی وارد بندر کاسپین می شود و از طریق ریل هم به سمت ترکیه می رود.

البته ترکیه با داشتن برنامه ای  تحت عنوان مسیر "کارس ایغدیر " در صورت اتصال ریل ایران به بازرگان می تواند از منافع این مسیر برای اروپا استفاده نماید ، از سویی ضرورت دارد در آینده هم ریل جلفا را به بازرگان متصل نماییم ، لذا بندر کاسپین در مسیر شمال – جنوب و شرق – غرب از مزایای ریل استفاده خواهد کرد.

رئیس هیات مدیره و مدیرعامل اسبق سازمان منطقه آزاد انزلی ادامه می دهد: در آن زمان با اهداف اتصال ریل به بندر کاسپین دنبال این پروژه و اتصال شاخه ای از ریل به بندر کاسپین رفتیم ، البته سال 1399 قرار بود بر اساس برنامه ریزی به انجام برسد و حدود 3 سالی هم تاخیر شد اما امیدوارم اتصال ریل به بندر کاسپین در کنار سایر زیرساخت های کاسپین ، این بندر به عنوان یک بندر بین المللی در کشور مطرح شود به این جهت که مشکل رسوب در بین بنادر شمالی کشور را ندارد ، هزینه لایروبی در بندر کاسپین پایین تر است و حتی در مقابل امیر آباد که دارای مشکلات رسوب است در بندرکاسپین فاقد چنین مشکلی هست و عمق آبخور بندر کاسپین هم بالاتر از بنادر دیگر است و در کنار16 اسکله ای که توسط سازمان در آینده اجرا می شود ، ظرفیت عملیاتی بندر کاسپین برای عملیات بندری محقق می گردد.

اعتقاد دارم در صورت داشتن تفکر استراتژیک و برنامه ریزی مناسب توسط متولیان امر مجتمع بندری کاسپین در کنار بندرگاه انزلی می تواند نقش موثری در توسعه اقتصادی و درآمد زایی ارزی با توجه به عضویت ایران را در معاهده اوراسیا داشته باشد و ضرورت دارد معاهده اوراسیا را باید جدی گرفت.

به خوبی از ظرفیت منطقه آزاد انزلی و حتی کشورهای حاشیه دریای کاسپین از نزدیک آشنا هستم ، کشور های حاشیه خزر و بخصوص کشور روسیه با حجم مبادلات تجاری حدود 700 میلیارد دلار با جهان یک فرصت تجاری مناسب برای کشور ما است.

روسیه  از قدیم با ایران تجارت دارد ،  این حجم از تجارت امروز در آینده دامنه بسیار گسترده تری را به دنبال خواهد داشت و ظرفیت های دو کشور هم بیانگر همین واقعیت است.

دکتر رضا مسرور در پایان گفتگو  ضمن برجسته دانستن توسعه شبکه حمل و نقل ترکیبی در گیلان به عنوان شاهراه اقتصاد کشور در شمال ایران از راه آهن رشت -  کاسپین به عنوان یک مزیت بزرگ نام می برد و تاکید کرد: نقشی که عملا زمانی بندر جبل علی برای کشور ما داشت امروز عملا بندر کاسپین می تواند برای کشورهای حاشیه دریای کاسپین داشته باشد ، اگر ظرفیت های بندر کاسپین آماده شود آن دپویی که ما در "جبل علی" داشتیم و کالا ها زمانی از بندر "جبل علی" در دبی وارد کشور ما می شد همین نقش را "بندر کاسپین" می تواند به عنوان یک شاهراه در تجارت بین المللی داشته باشد.

لذا مهیا شدن  ظرفیت هایی را که بندر کاسپین به عنوان یک بندر استراتژیک دارد ضرورت دارد و اطمینان دارم که اتصال ریل یکی از جذابیت های منطقه آزاد انزلی و گیلان است و امیدواریم منشا خیر و برکت برای استان و کشور باشد.