نسخه موبایل
مرداد ۲۸, ۱۳۹۷ 374578 خبر فرهنگی گزارش تصویری گیلان
مرور خاطرات با عکاس 75 ساله گیلانی؛

عکسی از سایه‌ی بیستون

.

 

گیل خبر/  امیرحسین میلانچی: رشت شهری‌ست که به مرور وسعت‌اش زیاد شده است. با توجه به وضعیت مطلوب آب و هوا، تراکم جمعیت در آن روز به روز در حال افزایش است و هر سال خیابان‌ها و کوچه‌های زیادی به شهرمان اضافه می‌شود. اما در این بین، بعضی خیابان که از ابتدا جز مراکز اصلی شهر رشت بوده‌اند، یادآور خاطرات خوشِ رشتی‌ها در گذشته‌اند. خیابان‌های قدیمی رشت به مانند درختانی‌اند که هر ساله به قطرشان اضافه می‌شود، قطری از جنس خاطرات تلخ و شیرین آدم‌هایی که از آن عبور کردند. ساختمان‌‌ها و مغازه‌های قدیمی چون نقش و نگارِ قول و قرار عشاق بر تن این درخت خودنمایی می‌کنند. پاساژ‌ها، کفاشی‌ها، خیاطی‌ها، قنادی‌ها و البته عکاسی‌ها که شاخصه مدرنیته‌ی رشت در گذشته و احیاکننده حس نوستالژی اهالی آن در حال حاضر هستند. «عکاسی سایه» یکی از همان مغازه‌هایی‌ست که در گذشته رشت را مدرن کرده بودند و این روز‌ها چون موزه‌ای از این حرفه، در خیابان بیستون خودنمایی می‌کند.

آقای غلامر‌ضا بیگدلی عکاسی ۷۵ ساله است که از سال ۱۳۳۲ در حرفه عکاسی فعالیت می‌کند. او از ده سالگی شروع به کار کرده است و در این باره گفت:«در گذشته تابستان‌ها که مدارس تعطیل می‌شد، بچه‌ها را سر کار می‌فرستادن تا مشغول باشند. من آن زمان مدرسه می‌رفتم و پدرم در دوران تعطیلات تابستانی مرا به عکاسی زیبا برد که سه ماهی آنجا مشغول باشم. در ابتدا من پادویی می‌کردم ولی رفته رفته به این شغل علاقه‌مند شدم. در آن زمان عکاسی زیبا به کاکل برادران مرکزی می‌چرخید که به تازگی از شوروی سابق آمده بودند. برایم جالب بود که چطور می‌توانند عکس را روی کاغذ ظاهر ‌کنند. پس از تمام شدن دوران تابستان احساس عشق به این کار را در خود احساس کردم تا حدی که در انتخاب رشته تحصیلی به این حرفه گرایش پیدا کردم و در انتها دیپلم هنرستان گرفتم. من تا سال ۴۳ در عکاسی زیبا رفت و آمد می‌کردم و نکات عکاسی را یاد می‌گرفتم. در آن سال احساس کردم توانایی اداره‌ی یک عکاسی مستقل را دارم پس عکاسی ژاکلین را باز کردم که الان به اسم آبشار معروف است. من دو سال آنجا عکاسی کردم و اتفاقا در آن دو سال به لحاظ حرفه‌ای پیشرفت چشم‌گیری داشتم ولی از نظر مال سود آنچنانی نداشت چرا که سرمایه از کس دیگری بود و کار از من بود.»

بیگدلی درباره‌ی شرایط کاری که در آن سال‌های ابتدایی عکاسی سایه تجربه می‌کرد، گفت:«در سال ۴۵ تصمیم گرفتم عکاسی خودم را تاسیس کنم و همان موقع بود که عکاسی «سایه» متولد شد. اوایل برادران را در این آتلیه مشغول کردم و به آن‌ها عکاسی آموختم. پس از اینکه به این نتیجه رسیدم که توانایی لازم برای اداره یک عکاسی مستقل را کسب کرده‌اند، در سال ۵۰ عکاسی «افشین» را باز کردم آنجا مشغول‌شان کردم.»

از آنجایی که عکاسی حدود نیم‌ قرن پیش هنوز به روزمرگی رشتی‌ها پا نگذاشته بود، پدیده‌ای مدرن و جالب به نظر می‌رسید و برای مردم تا حد زیادی قابل توجه بود. این موضوع باعث می‌شد که کیفیت و عیار کار عکاسان کار بلد نمود داشته باشد و اسم و رسم به‌در کنند. بیگدلی در این باره‌ گفت:«مردم متوجه کار با کیفیت بودند چرا که داشتن تصویری شفاف از لحاظات شیرین‌شان برای آن‌ها فوق‌العاده شیرین بود. بهترین عکس‌ها در آن زمانی از اینجا و عکاسی ایران و یک عکاسی دیگر بیرون می‌آمد. البته دروی هم جز بهترین‌ها بود. در آن‌ دورانی که عکاسی زیبا بودم، تابستان‌ها به کنار دریا می‌رفتم و از مردم عکس می‌گرفتم. کسانی که دوست‌ داشتند عکس کنار دریا داشته باشند به ما می‌گفتند و ما عکس می‌گرفتیم. قبض عکس را دریافت می‌کردند و پس از چند روز به عکاسی زیبا می‌آمدند تا عکس‌شان را تحویل بگیرند. البته فقط از رشتی‌ها عکس می‌گرفتیم. همان موقع‌ بود که با دروی دوست شدیم و او را به رشت آوردم.»

موضوع قابل توجه برای حرفه‌ی عکاسی در آن‌ سال‌ها این بود که صنف نداشتند. بیگدلی به همراه همکارانش اولین تعاون استانی عکاسان را تشکیل داد. گستره‌ی این تعاونی از آستارا تا کلاچای و ماسال و شاندرمن و منجیل ادامه داشت.

یکی از ویژگی‌های مهم آتلیه عکاسی سایه منظم و مرتب بودن آرشیو آن است. غلامرضا بیگدلی این نظم را این گونه شرح داد:«من تمام اسناد و مدارک و تقدیرنامه‌هایم را دارم. از ابتدا تا به امروز هر عکسی که از هر کسی گرفتم، در آرشیوم دارم. حتی اگر یک قسمت از این آرشیو ناقص شود، از خود بی‌خود می‌شوم. اما پس از اینکه دوربین دیجیتال آمد، مزه‌ی عکاسی را از بین برد. همه‌ی آن حس خوب عکاسی از بین رفت و دیگر خبری هم از آن نیست. اصل عکاسی آنالوگ است. ناراضی هم نیستم، اگر ده بار دیگر هم به دنیا بیایم باز هم همین شغل را انتخاب می‌کنم. چون به این شغل عشق می‌ورزم.»

حرفه‌ی عکاسی در حال حاضر کاری آسان‌تر نسبت به گذشته به حساب می‌آید چرا که پس از عکس برداری فرآیندی طولانی و طاقت‌فرسا شرو می‌شد. بیگدلی این فرآیند را این گونه شرح داد:«در آن زمان هر کسی در عکاسی کاری مشخص داشت. یک نفر عکس‌بردار بود، یک نفر پوستیو، نفر دیگر برشکار بود، یک نفر روتوش کار بود و در نهایت یک نفر ظهورکن بود. هر کسی کار خود را انجام می‌داد و در کار خود متخصص بود. روتوش‌کار آن زمان فوتوشاپیست امروز است. در کل رشت دو یا سه نفر می‌توانستند این کار را انجام دهند. کار بسیار سختی بود. پس از این عکس گرفته می‌شد با مداد آن را روتوش می‌کردیم، در واقع کار طراحی روی عکس انجام می‌شد. اول با دقت نوک مداد را سمباده می‌کشیدیم تا به نازکی نوک سوزن شود و بعد با دقت فراوان کار روی عکس را آغاز می‌کردیم. این فرآیند طولانی آن‌قدر زمان‌بر بود که ما از اول تابستان تا آخر مهر رنگ خانه‌مان را نمی‌دیدیم. روزی یکی دو ساعت همین‌جا می‌خوابیدیم و الباقی روز را در حال کار کردن بودیم.

قسمت نهایی کار در تاریک خانه انجام می‌شد. جایی عکس بر روی کاغذ نقش می‌بست. غلامرضا بیگدلی گفت:«بعد از این عکس می‌گرفتیم مستقیم آن را به تاریک‌خانه می‌بردیم. هرگز نباید در مقابل نور قرار می‌گرفت. دو مرحله کار انجام‌ می‌شد یکی ظهور و دیگری ثبوت. ابتدا ده دقیقه مرجله ظهور طول می‌کشید که پنج نوع دوا استفاده می‌شد و بعد آن مرحله ثبوت که یک نوع دارو استفاده می‌شد و بعد می‌شستیم و آویزان می‌کردیم. بعد از آن مرحله روتوش بود که بسیار زمان‌بر بود و دقت زیادی لازم داشت. در نهایت عکس را روی کاغذ آماده می‌کردیم. برای اینکه بتوان عکس را سالم در فرآیند تاریک‌خانه تولید کرد می‌بایست از نور قرمز استفاده می‌کردیم وگرنه عکس سیاه می‌شد.»

در انتها بیگدلی درباره‌ی شرایط فعلی بازار گفت:«دیگر بازاری وجود ندارد. بازار عکاسی را نابود کردند. با ورود دوربین‌ها دیجیتال بازار دوربین‌های آنالوگ و پرالوگ از بین رفت. در آن زمان عکس یک دقیقه‌ای بسیار مدرن بود. مشتری عکس پرسنلی می‌خواست و ما با آن دوربین در یک دقیق چهار عکس تحویلش می‌دادیم. اما امروز دیگر نه بازاری هست نه مشتری طالب این بازار. اگر مواد اولیه پیدا شود همین الان هم می‌توانم از شما عکس بگیرم و ظاهر کنم.»

همشهری گیلان

عکس: پدرام اقدامی

برای مشاهده عکس ها در ابعاد بزرگتر به روی عکس کلیک نمائید
کانال تلگرام گیل خبر
نظرات
انتشار نظرات در پایگاه گیل‌خبر به معنی تائید آن نیست. گیل‌خبر نظرات حاوی توهین و افترا و با حروف غیرفارسی را منتشر نخواهد کرد.

پاسخ دهید

نظرات پس از تائید مدیریت منتشر خواهد شد