نسخه موبایل
آبان ۱۴, ۱۳۹۶ 319924 اجتماعی خبر گیلان یادداشت
علی رضا لطفی زاد

راهکارهای توسعه گردشگری در منطقه تفریحی توریستی سیاهداران تالش

نگرش قابلیت های گردشگری در مجتمع گردشگری سیاهداران در مقیاس محلی و منطقه ای می تواند به عنوان الگویی از گردشگری ساحلی، جاذب شهروندان و گردشگرانی باشد که حداقل تعطیلات آخر هفته خود را با سفر به این منطقه به دور از آلودگی های زیست محیطی سپری نموده و با گذران اوقات فراغت خود در این مکان زیبا و کم نظیر با تسهیلات توریستی و امکانات ورزشی – تفریحی به آرامش و بهداشت روانی دست یابند.

گیل خبر/ علیرضا لطفی زاد

کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی گردشگری


چکیده
گردشگری یکی از محور های اساسی توسعه هر ناحیه محسوب می شود. چگونگی برنامه ریزی برای هر ناحیه و رسیدن به توسعه مناطق تحت پوشش جز اهداف توسعه گردشگری است. بنابراین به دلیل اینکه بهره برداری از توان ها و قابلیت های گردشگری و اکوتوریسمی در هر منطقه ای می تواند زمینه ای پویا و فعال برای توسعه آن منطقه فراهم نماید. بررسی توسعه مجتمع گردشگری سیاهداران، روش تحقیق از نوع توصیفی – تحلیلی بوده و با روش تکمیل پرسشنامه و فعالیت کتابخانه ای و استفاده از آمار و اطلاعات مورد نیاز اقدام شده و در نخستین گام در غالب پرسشنامه به اخذ نظرات سه گروه موثر در امر گردشگری (خانوار روستایی،مدیران شهری وگردشگران )پرداخته و مهمترین نقاط قوت ،ضعف ،فرصت ها و تهدید ها را در جهت بررسی در غالب ماتریس تحلیلی swot لیست نموده و پس از آن با وزن دهی به گزینه های پاسخ داده شده و در نهایت اولویت بندی از مجموع نظرات مشترک سه گروه مداخله کننده صورت گرفته است.در ادامه حسب مولفه های ماتریس swotبا استفاده از تلفیق پارامتر های طبقه بندی شده در غالب نقاط قوت ،ضعف،فرصت ها و تهدید ها به ارائه راهبردهای استراتژی در غالب راهبردهای رقابتی (تهاجمی )راهبردهای تنوع –راهبردهای بازنگری و راهبردهای تدافعی ارایه که در این راهبردها با تمرکز بر نقاط قوت بر استفاده بهینه از فرصت های موجود تاکید شده و همزمان بر اصلاح و بهبود نقاط ضعف و حذف و تعدیل مولفه های تهدید کننده در جهت توسعه گردشگری مجتمع تفریحی سیاهداران تالش توصیه شده است.
واژگان کلیدی : توسعه، گردشگری، مدل (swot)، سیاهداران

 

 

مقدمه
گردشگری از بزرگترین فعالیتهای جهان است که با رشد شتابنده خود به فعالیتی چند منظوره مبدل گشته است. بطوریکه توسعه توریسم و تفریحات مربوطه از عوامل مؤثر در شکل دهی الگوی توسعه در بسیاری از نواحی بوده و تأمین کننده مزایای مستقیم و غیر مستقیم اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و محیطی بسیاری برای میزبان است. اما از طرفی دیگر، چنین رویکردی موجب پدید آمدن نگرانیها و بیم های از تهدید و تخریب هویت، محیط و میراث طبیعی، تاریخی و فرهنگی ساکنان محلی گشته است. به طوری که مقابله با اثرات ناشی از رشد توریسم کنترل نشده، نیازمند روشها و شیوه های صحیح برنامه ریزی، طراحی و مدیریت این مکان هاست.در ابتدا افراد تنها برای دیدار از سواحل دریا مراجعه می نمودند، اما در دهه های اخیر بازار گردشگری اغلب ترکیبات متنوعی از انواع اقامت و استفاده گردشگران به ویژه در طول تابستان تقاضا نموده و با رقابتی فزاینده خواستار سرمایه گذاریهای عمده در زمینه زیرساخت ها و ایجاد تسهیلات و حفاظت منابع طبیعی و سایر میراث طبیعی می باشد. در حقیقت زمان ارضای گردشگر تنها با عواملی چون خورشید، دریا و ماسه سپری شده و گردشگر مدرن امروزی در جستجوی فعالیت ها و تجربیات متفاوتی است( ترکیبی از فعالیتهای ورزشی، تفریحی، میراث طبیعی و…).
دارکو دیمیتروفسکی ۲۰۱۱ درمقاله ای باعنوان مجتمع های تفریحی و توسعه منطقه ای: مطالعه موردی از توسعه مجتمع های گردشگری در منطقه از Gruţa، صربستان که نتایج آن نشان می دهد صاحبان خانه های روستایی که در گردشگری روستایی عضو سازمان گردشگری ، عمدتا مرد ، از ۴۰ تا ۶۰ سال هستند
ولفگانگ رید(۲۰۱۳) درمقاله ای باعنوان تقسیم بندی های انگیزه برای فعالیت های مجتمع های گردشگری در گامبیا بیان می دارد که با توجه به یافته های کلیدی ما، با شناسایی مسیر توسعه و تنوع بخشیدن به نتیجه گیری است که می توان بخش گردشگری گامبیا را منحول نمود.
دوک بیونگ پارک سال ۲۰۱۳ در مقاله ای با عنوان عوامل موثر بر سرمایه اجتماعی درمجتمع های گردشگری روستایی در کره جنوبی به این نتیجه رسیده است که انواع خاصی از برنامه های سیاست های دولت برای افزایش سرمایه اجتماعی و مدیریت تضادهای جامعه با استفاده از دخالت در کسب و کار گردشگری کمک می کنند .
حجازی زاده و رجائی ریزی، (۱۳۹۲)در پژوهش با عنوان شناخت نقاط قوت و ضعف توسعه ی گردشگری روستایی، مطالعه ی موردی اکوموزه ی روستایی ابیانه – اصفهان یافته ها نشان می دهد که توانمند سازی گروه های روستایی، افزایش آگاهی اجتماعی، گسترش مشارکت همراه با تدارک مدیریت راهبردی می تواند در ایجاد اکوموزه روستا و توسعه-ی گردشگری در روستای ابیانه موثر باشد.
سامیان و بلالی (۱۳۹۲) بررسی اثرات اقتصادی _ اجتماعی گردشگری روستایی با استفاده از رویکرد سیستمی(مطالعه موردی: در روستای فرجین در همدان) بررسی های حاصل از تحلیل عاملی نشان داد که شاخص های اقتصادی ، اجتماعی و زیست محیطی مهمترین مولفه های تاثیر پذیر از گردشگری روستایی بوده به طوری که حدود ۷۰ درصد از واریانس کل عامل ها را تبیین می کند.

– قریشی ، معتمدی مهر(۱۳۹۰)ارزیابی عملکرد مجتمع های گردشگری ساحلی (مطالعه موردی :مجتمع مروارید خزر شهرستان رشت ) نتایج بدست آمده حاکی از آن است اکثر امکانات موجود از نظر کمی ،کیفی و تنوع ، پاسخگوی نیاز گردشگران نیست.و همین موضوع یکی از دلایل مهم در کمتر بودن سهم گردشگران خارج از استان و کوتاهی مدت اقامت گردشگران در مجتمع است.در پویش سرمایه داری تجاری، نخستین انباشت سرمایه را در سده هفده و هجدهم در اروپا تجربه کرد. این انباشت همراه با انقلاب راهها در فاصله زمانی ۱۷۴۵ تا ۱۷۶۰ و تنزل قیمت های حمل و نقل اولین جلوه های گردشگری مدرن را در چارچوب سفرهای آموزشی در اروپا شکل داد .
اما در مدرنیته علیا پایه و اساس گردشگری دسته جمعی امروزی به وجود آمد. در این دوره تغییرات اقتصادی و اجتماعی عمیقی به وجود آمد که از آن جمله مهاجرت کارگران کشاورز از مناطق روستایی و روی آوردن آنها به شهرنشینی بود. انقلاب صنعتی قدرت بخار را که در قطارها و کشتی ها مورد استفاده قرار می گرفت، معرفی کرد.
در این تحقیق تعیین نقاط قوت، ضعف، فرصت ها و تهدیدهای مجتمع های گردشگری
ارائه راهکار برای توسعه گردشگری در مجتمع گردشگری تفریحی سیاهداران تالش انجام شده است.
مواد و روش تحقیق
موقعیت قرار گیری از نظر تقسیمات کشوری این مجتمع در استان گیلان، شهرستان تالش ، بخش مرکزی شهر تالش واقع گردیده است.
روستای سیاهداران دارای شرایط آب و هوایی معتدل بوده و شرایط دمایی بسیار سرد و یا بسیار گرم در آن حاکم نباشدو اختلاف میانگین درجه‌ی حرارت سردترین و گرم ترین ماه سال ۴/۱۹ درجه‌ی سانتی گراد است.
متوسط سالانه دما در سیاهداران (ایستگاه تالش)۲/۱۶ درجه‌ی سانتی گراد است که گرم ترین ماه سال مرداد با میانگین ۳/۲۶ درجه‌ی و سردترین ماه سال، بهمن با میانگین ۹/۶ درجه‌ی سانتی گراداست.
بارندگی در روستای سیاهداران ( ایستگاه تالش ) همچون دیگر نواحی جلگه ای استان گیلان زیاد است. بارش در محدوده ی روستا بیشتر به صورت باران است ولی در برخی سال ها بارش برف حتی با ارتفاع حدود یک متر نیز ثبت شده است
متوسط بارش سالیانه در سیاه داران۴/۱۰۴۷ میلی متر است.
رطوبت نسبی در روستای سیاهداران همانند دیگر نواحی جلگه ای استان گیلان بالا آن۴/۷۷درصد است.
برای تعیین نوع اقلیم روستای سیاهداران بر اساس داده های آب و هوایی ایستگاه پیلمبرا، از روش دمارتن استفاده شده است. نوع اقلیم در محدوده ی روستای سیاهداران، از نوع بسیار مرطوب است.
در تحقیق حاضر با توجه به اهداف و موضوع آن روش مطالعه از روش توصیفی، تحلیلی است.که در این مرحله با توجه به اطلاعات ثانوی موجود به بررسی جاذبه ها ،امکانات و خدمات توریستی پرداخته شده و سپس در مراحل بعدی تحقیق ،جهت تجزیه و تحلیل اطلاعات و ارائه استراتژی از روش تحلیلی سوآت استفاده شده است.
برای جمع آوری اطلاعات از دو روش اسنادی و میدانی استفاده شده است.که روش اسنادی برای تدوین کلیات تحقیق ،مبانی نظری و معرفی محدوده مطالعاتی و روش میدانی برای جمع آوری داده های مکانی مربوط به مجتمع اسفاده شده است.
نتایج استخراج شده از مطالب پرسشنامه ها با نرم افزارspss مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است.
برای ترسیم نمودارها از نرم افزار های EXCEL وبرای ترسیم نقشه ها از و AUTOCAD نیز استفاده شده است.
برای ساختن ماتریس نقاط ضعف ، نقاط قوت ، تهدیدها و فرصت ها می بایست مراحل زیر را طی نمود:
– تهیه فهرستی از نقاط قوت داخلی و عمده محیط داخل حوزه
– تهیه فهرستی از نقاط ضعف محیط داخل حوزه
– تهیه فهرستی از تهدیدهای عمده موجود در محیط خارج از حوزه ( گستره مورد مطالعه )
– تهیه فهرستی از فرصت های عمده موجود در محیط خارج از حوزه ( گستره مورد مطالعه )
– مقایسه نقاط قوت داخلی و فرصت های خارجی با یکدیگر و تدوین نتایج حاصل در خانه مربوط در گروه استراتژی SO
– مقایسه نقاط ضعف داخلی با فرصت های موجود در خارج از حوزه (گستره مورد مطالعه) و تدوین نتایج حاصله در گروه استراتژی های WO
– مقایسه نقاط قوت داخلی با تهدیدات خارجی و تدوین حاصله در گروه استراتژی های ST
– مقایسه نقاط ضعف داخلی با تهدیدات خارجی و تدوین نتایج حاصله در گروه استراتژی های WT
در این فرایند و در هر مرحله دو عامل با یکدیگر مقایسه می گردند لیکن هدف ، مشخص نمودن بهترین استراتژی ها نیست بلکه هدف تعیین استراتژی های قابل اجرا می باشد .
موقعیت قرار گیری از نظر تقسیمات کشوری این مجتمع در استان گیلان، شهرستان تالش ، بخش مرکزی شهر تالش واقع گردیده است.

آنچه در قالب کمبودهای موجود از نقطه نظر مسئولین قابل تأمل است. نبود جاده دسترسی مناسب به مجتمع گردشگری ، امکانات اقامتی، ورزشی- تفریحی، کمبود فضاهای بازی برای کودکان و نوع نگرش مردم محلی به گردشگران می باشد که قدر مسلم هدف اصلی توسعه گردشگری در این منطقه را در برنامه های آتی معطوف به خود خواهد ساخت.
منطقه سیاهداران دارای مجتمع زیبا، شامل کمربند سبز جنگلی با درختان زیبا و متنوع و مزین به درختان کاج، توسکا، لَله کی، بوته های تمشک و انار است در منتهی الیه شمالی جنگل می توان پارک جنگلی برمبنای معرفی جاذبه ها چنین به نظر می رسد که در این منطقه بیشتر از همه پوشش جنگلی طرح با چشم انداز منحصربفرد، جاذب گردشگران باشد. با این نگرش قابلیت های گردشگری در مجتمع گردشگری سیاهداران در مقیاس محلی و منطقه ای می تواند به عنوان الگویی از گردشگری ساحلی، جاذب شهروندان و گردشگرانی باشد که حداقل تعطیلات آخر هفته خود را با سفر به این منطقه به دور از آلودگی های زیست محیطی سپری نموده و با گذران اوقات فراغت خود در این مکان زیبا و کم نظیر با تسهیلات توریستی و امکانات ورزشی – تفریحی به آرامش و بهداشت روانی دست یابند. هر چند مجتمع گردشگری قابلیت جذب گردشگران، در مقیاس ملی و بین المللی را داراست که قدر مسلم احتساب این مهم، سیاستگذاری های کلان گردشگری را می طلبد.
یعنی مردم (شهر تالش) بررسی های به عمل آمده نشان از آن دارد که کشاورزی دارای درصد کمی از تأثیر در زمینه اقتصاد منطقه می باشد و دیگر بخشها نیز در این رابطه قرار می گیرند و در این میان گردشگری است که می تواند زمینه های لازم را جهت پویایی اقتصادی، اجتماعی منطقه فراهم سازد. در زمینه سنجش نگرش ساکنان محلی در پیرامون گردشگری باید گفت که به طور کلی از مجموع پاسخ هایی که مسئولین شهری و روستایی به سؤالات داده اند این نتیجه حاصل می شود که اکثریت به این باور رسیده اند که جریان گردشگری می تواند تا حدود زیادی نقش مثبتی در توسعه اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و محیطی داشته باشد.

 

 

منابع و مأخذ:
۱٫ آسایش، حسین و علیرضا استعلاجی- ۱۳۸۲- اصول و روشهای برنامه ریزی ناحیه ای (مدلها، روشها، فنون)، مرکز انتشارات علمی دانشگاه آزاد اسلامی.
۲٫ استعلاجی، علیرضا و عبدالرضا مسلمی-۱۳۸۰- آشنایی با مدیریت و برنامه ریزی محلی- منطقه ای ، تهران، وزارت جهاد کشاورزی.
۳٫ پاپلی یزدی، محمدحسین و مهدی سقائی- ۱۳۸۲- «گردشگری و تبارشناسی»، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، شماره ۶۸٫
۴٫ پاپلی یزدی، محمدحسین و مهدی سقایی- ۱۳۸۶- گردشگری (ماهیت و مفاهیم، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ دوم. ..
۵٫ خلعتبری، محمدرضا-۱۳۸۳- کاوش های باستان شناسی در محوطه باستانی تالش، مریان و تندبین، سازمان میراث فرهنگی گیلان.
۶٫ رهنمائی، محمدتقی- ۱۳۸۰- گیلانگردی، کتاب گیلان، گروه پژوهشگران ایران، جلد دوم، چاپ دوم. .
۷٫ رهنمایی، محمدتقی- ۱۳۷۹- مجموعه مقالات سمینار جغرافیا، جلد سوم، تهران.
۸٫ سقایی، مهدی-۱۳۸۲- بررسی قابلیتهای گردشگری روستایی در ایران، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه فردوسی مشهد.
۹٫ (کتابچه پارک جنگلی سیاهداران،۱:۱۳۹۴).
۱۰٫ حسن پور و داغستانی -۱۳۹۲-برنامه ریزی گردشگری –انتشارات مهکامه ،چاپ دوم.
۱۱٫ گلکار، کوروش – ۱۳۸۵ – مناسب سازی تکنیک تحلیل SWOT – نشریه علمی ، پژوهشی معماری و شهرسازی – سال پانزدهم – شماره ۴۱ .
۱۲٫ محلاتی، صلاح الدین- ۱۳۸۰- درآمدی بر جهانگردی، انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.
۱۳٫ مولائی، هشجین- ۱۳۷۶- بررسی جغرافیایی روند تحولات جمعیت در غرب گیلان با تأکید بر نقش سیاستهای جمعیتی در آن ( مطالعه موردی شهرستانهای آستارا و تالش)، طرح پژوهش، دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت .
۱۴٫ وای.گی، چاگ و همکاران،۱۳۸۲، جهانگردی در چشم انداز جامع، ترجمه علی پارسائیان و محمد اعرابی، انتشارات دفتر پژوهشهای فرهنگی، چاپ دوم.

گیل خبر: انتشار مطالب خبری و یادداشت های دریافتی لزوما به معنای تایید محتوای آن نیست و صرفا جهت اطلاع کاربران از فضای رسانه‌ای منتشر می‌شود.

کانال تلگرام گیل خبر
نظرات
انتشار نظرات در پایگاه گیل‌خبر به معنی تائید آن نیست. گیل‌خبر نظرات حاوی توهین و افترا و با حروف غیرفارسی را منتشر نخواهد کرد.

پاسخ دهید

نظرات پس از تائید مدیریت منتشر خواهد شد